Η απώλεια δεν είναι μόνο ο θάνατος. Είναι και ο άνθρωπος που έφυγε ενώ είναι ακόμα ζωντανός, η σχέση που τέλειωσε χωρίς να το θέλεις, το μέλλον που είχες ήδη φανταστεί και τώρα δεν χωράει πουθενά. Ξυπνάς και για ένα δευτερόλεπτο ξεχνάς· μετά το θυμάσαι, και ο κόσμος ξαναγίνεται λίγο πιο στενός.
Μας έχουν μάθει ότι το πένθος έχει στάδια, σαν να είναι μια σκάλα: άρνηση, θυμός, διαπραγμάτευση, θλίψη, αποδοχή, και μετά «προχωράς». Στην πραγματικότητα δεν ανεβαίνεις τίποτα με τη σειρά. Μπορεί μια μυρωδιά, ένα τραγούδι, μια ημερομηνία να σε γυρίσει πίσω μήνες αργότερα, και αυτό δεν σημαίνει ότι απέτυχες. Σημαίνει ότι αγάπησες αρκετά ώστε το σώμα σου να θυμάται.
Πολλοί γύρω σου θα βιαστούν να σε παρηγορήσουν. «Ο χρόνος γιατρεύει», «πρέπει να το αφήσεις», «εκείνος θα ήθελε να προχωρήσεις». Κάποιες από αυτές τις φράσεις λέγονται με αγάπη, άλλες επειδή η δική σου θλίψη τούς στενοχωρεί. Δεν χρωστάς σε κανέναν να τελειώσεις γρήγορα, ούτε να μείνεις για πάντα κλεισμένος στο ίδιο δωμάτιο.
Η απώλεια δεν ζητάει να σβήσεις τον άνθρωπο για να γίνεις καλά. Ζητάει να βρεις έναν τρόπο να τον κρατήσεις μέσα σου χωρίς να σταματήσει η ζωή σου. Μιλάς ακόμα γι’ αυτόν, κρατάς μια φωτογραφία, μαγειρεύεις αυτό που του άρεσε, και μια μέρα γελάς χωρίς να νιώθεις προδότης. Αυτό δεν είναι προδοσία· είναι ο δεσμός που αλλάζει μορφή.
Δεν ξεπερνάς την απώλεια όπως ξεπερνάς μια αρρώστια. Μαθαίνεις να ζεις με ένα κενό που δεν γεμίζει, αλλά σιγά σιγά σταματά να σε καταπίνει ολόκληρο. Και αυτό, όσο αργό κι αν είναι, είναι ήδη ένας τρόπος να μείνεις πιστός και σε εκείνον που έφυγε, και σε αυτόν που έμεινες.